{"id":2739,"date":"2023-05-30T23:08:58","date_gmt":"2023-05-30T21:08:58","guid":{"rendered":"https:\/\/lodzyes.eu\/?p=2739"},"modified":"2023-05-30T23:09:07","modified_gmt":"2023-05-30T21:09:07","slug":"jedno-z-najtragiczniejszych-wydarzen-ii-wojny-swiatowej-w-lodzi-akcja-wielka-szpera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/eternal\/jedno-z-najtragiczniejszych-wydarzen-ii-wojny-swiatowej-w-lodzi-akcja-wielka-szpera","title":{"rendered":"Jedno z najtragiczniejszych wydarze\u0144 II wojny \u015bwiatowej w \u0141odzi: akcja &#8222;Wielka Szpera&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<p>Najstraszniejszymi stronami historii \u0141odzi podczas II wojny \u015bwiatowej by\u0142y masowe mordowania i prze\u015bladowania \u017byd\u00f3w przez nazist\u00f3w, a tak\u017ce akcje przymusowego przesiedlenia os\u00f3b pozostaj\u0105cych na utrzymaniu z miejskich oboz\u00f3w koncentracyjnych. Tysi\u0105ce okaleczonych istnie\u0144 ludzkich i liczne zgony niewinnych ludzi &#8211; tak zapami\u0119ta\u0142 si\u0119 dla mieszka\u0144c\u00f3w miasta i wojew\u00f3dztwa okres okupacji niemieckiej &#8211; m\u00f3wi strona <a href=\"https:\/\/lodzyes.eu\/\">lodzyes.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Jedn\u0105 z takich akcji nazistowskich skierowanych przeciwko \u017bydom by\u0142a tragiczna &#8222;Wielka Szpera&#8221;, podczas kt\u00f3rej ponad 15 tysi\u0119cy os\u00f3b (wed\u0142ug niekt\u00f3rych przypuszcze\u0144 ponad 20 tysi\u0119cy) zosta\u0142o deportowanych do obozu zag\u0142ady w Che\u0142mnie.<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119cej o tej tragicznej stronie historii \u0141odzi przeczytasz w poni\u017cszym materiale.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_76 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2ec23e34cee\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2ec23e34cee\"  aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/eternal\/jedno-z-najtragiczniejszych-wydarzen-ii-wojny-swiatowej-w-lodzi-akcja-wielka-szpera\/#Przeslanki_przymusowej_deportacji\" >Przes\u0142anki przymusowej deportacji<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/eternal\/jedno-z-najtragiczniejszych-wydarzen-ii-wojny-swiatowej-w-lodzi-akcja-wielka-szpera\/#Tragiczne_wydarzenia_%E2%80%9EWielkiej_Szpery%E2%80%9D_jak_to_sie_wydarzylo\" >Tragiczne wydarzenia &#8222;Wielkiej Szpery&#8221;: jak to si\u0119 wydarzy\u0142o?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/eternal\/jedno-z-najtragiczniejszych-wydarzen-ii-wojny-swiatowej-w-lodzi-akcja-wielka-szpera\/#Oboz_zaglady_w_Chelmnie\" >Ob\u00f3z zag\u0142ady w Che\u0142mnie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/eternal\/jedno-z-najtragiczniejszych-wydarzen-ii-wojny-swiatowej-w-lodzi-akcja-wielka-szpera\/#Lata_powojenne_upamietnienie_zmarlych_i_wyroki_dla_zabojcow_lodzkich_Zydow\" >Lata powojenne: upami\u0119tnienie zmar\u0142ych i wyroki dla zab\u00f3jc\u00f3w \u0142\u00f3dzkich \u017byd\u00f3w<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przeslanki_przymusowej_deportacji\"><\/span>Przes\u0142anki przymusowej deportacji<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"625\" height=\"406\" src=\"https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-131.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2740\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-131.png 625w, https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-131-300x195.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 625px) 100vw, 625px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Decyzj\u0119 o deportacji os\u00f3b, kt\u00f3re nie mog\u0142y pracowa\u0107 dla dobra w\u0142adz nazistowskich, podj\u0119to w sierpniu 1942 roku w G\u0142\u00f3wnym Urz\u0119dzie Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy. Do kategorii tych, kt\u00f3rzy podlegali deportacji, nale\u017ca\u0142y dzieci w wieku poni\u017cej 10 lat, osoby starsze (kt\u00f3re mia\u0142y wi\u0119cej ni\u017c 65 lat), chorzy i inni mieszka\u0144cy getta, kt\u00f3rzy nie mogli pracowa\u0107. Aby dok\u0142adnie obliczy\u0107 tych, kt\u00f3rzy nale\u017celi do tej kategorii, korzystali z rejestr\u00f3w prowadzonych w getcie. Wed\u0142ug tych danych przymusowemu przesiedleniu do obozu zag\u0142ady podlega\u0142o ponad 13 tysi\u0119cy os\u00f3b. Jednak liczba ofiar tych wydarze\u0144 by\u0142a znacznie wi\u0119ksza.<\/p>\n\n\n\n<p>Za pocz\u0105tek &#8222;Wielkiej Szpery&#8221; uwa\u017ca si\u0119 wydarzenia z 1-2 wrze\u015bnia, kiedy to Niemcy przeprowadzili ewakuacj\u0119 szpitali i centralnego wi\u0119zienia. Szacuje si\u0119, \u017ce ponad 2 tysi\u0105ce pacjent\u00f3w z jeszcze gorszym stanem zdrowia zosta\u0142o wywiezionych w nieznanym dla ludzi kierunku. Obserwuj\u0105c, co si\u0119 dzieje, pacjenci przeczuwali co\u015b strasznego i pr\u00f3bowali uciec, ale zostali z\u0142apani i zastrzeleni. Podobny los spotka\u0142 pracownik\u00f3w szpitali, kt\u00f3rzy odm\u00f3wili wykonania rozkaz\u00f3w w\u0142adz nazistowskich.<\/p>\n\n\n\n<p>Przynajmniej jako\u015b zapobiec realizacji strasznego planu niemieckich w\u0142adz okupacyjnych pr\u00f3bowa\u0142 przewodnicz\u0105cy Starsze\u0144stwa \u017byd\u00f3w z getta Litzmannstadt Chaim Rumkowski. Swoje s\u0142ynne przem\u00f3wienie wyg\u0142osi\u0142 4 wrze\u015bnia 1942 roku. Prze\u0142o\u017cony Starsze\u0144stwa \u017byd\u00f3w zak\u0142ada\u0142, \u017ce \u0142\u0105czna liczba os\u00f3b, kt\u00f3rych Niemcy chc\u0105 si\u0119 pozby\u0107, si\u0119ga\u0142a 24 tysi\u0119cy. Zaniepokojony stara\u0142 si\u0119 uchroni\u0107 przed takim losem przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p>Przygotowania listy w\u0142adze okupacyjne domaga\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie od Chaima Rumkowskiego, a tak\u017ce od innych pracownik\u00f3w \u017cydowskiej administracji i policji w getcie. Uprzedzeni przem\u00f3wieniem Rumkowskiego ludzie rzucili si\u0119 do szturmu na biura rejestracyjne, pr\u00f3buj\u0105c zmieni\u0107 dane w dokumentach. Policja w getcie nie by\u0142a zbyt ch\u0119tna do wykonywania rozkaz\u00f3w Niemc\u00f3w, wi\u0119c w\u0142adze okupacyjne wzi\u0119\u0142y sytuacj\u0119 w swoje r\u0119ce.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tragiczne_wydarzenia_%E2%80%9EWielkiej_Szpery%E2%80%9D_jak_to_sie_wydarzylo\"><\/span>Tragiczne wydarzenia &#8222;Wielkiej Szpery&#8221;: jak to si\u0119 wydarzy\u0142o?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"488\" src=\"https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-132.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2743\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-132.png 800w, https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-132-300x183.png 300w, https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-132-768x468.png 768w, https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-132-696x425.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>5 wrze\u015bnia 1942 roku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 krwawe wydarzenia &#8222;Wielkiej Szpery&#8221;. Na \u015bcianach budynk\u00f3w getta pojawi\u0142y si\u0119 og\u0142oszenia, w kt\u00f3rych m\u00f3wiono o zakazie przemieszczania si\u0119 ludzi. Tego samego dnia utworzono Komisj\u0119 Wysiedle\u0144cz\u0105, a w nast\u0119pnych dniach zacz\u0119li dos\u0142ownie wyci\u0105ga\u0107 ludzie z listy z ich dom\u00f3w. Nast\u0119pnie prowadzono je na zlikwidowan\u0105 obecnie stacj\u0119 kolejow\u0105 \u0141\u00f3d\u017a Radogoszcz.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy powy\u017cej, w\u0142adze okupacyjne stara\u0142y si\u0119 to zrobi\u0107 r\u0119kami samych \u017byd\u00f3w. Jednak Niemcy, obserwuj\u0105c sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej ludzie stawiali op\u00f3r i gdy dochodzi\u0142o do walk mi\u0119dzy nimi, przyci\u0105gn\u0119li oddzia\u0142y niemieckiej policji. Okrutni i bezwzgl\u0119dni kaci dzia\u0142ali bardziej zdeterminowanie ni\u017c \u017cydowska policja, u\u017cywali broni i strzelali do ludzi na ulicach. Ofiarami rzezi byli g\u0142\u00f3wnie rodzice, kt\u00f3rzy odmawiali oddania swoich dzieci na \u015bmier\u0107. Istniej\u0105 dowody na to, \u017ce Niemcy wyrzucali je przez okna dom\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Wszystko sko\u0144czy\u0142o si\u0119 12 wrze\u015bnia 1942 roku. Po kilku strasznych dniach getto w \u0141odzi dzia\u0142a\u0142o tak, jakby nic si\u0119 nie sta\u0142o. Niemcy og\u0142osili wznowienie pracy fabryk i warsztat\u00f3w, sklep\u00f3w, ponownie zacz\u0119li wydawa\u0107 ludziom racje \u017cywno\u015bciowe. Zn\u00f3w by\u0142 to ob\u00f3z pracy, w kt\u00f3rym o strasznych wydarzeniach pami\u0119tali tylko ludzie, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107. Opowiedz\u0105 o tym p\u00f3\u017aniej, po zako\u0144czeniu wojny, \u015bwiadcz\u0105c o zbrodniach niemieckich nazist\u00f3w przeciwko ludzko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Oboz_zaglady_w_Chelmnie\"><\/span>Ob\u00f3z zag\u0142ady w Che\u0142mnie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"275\" src=\"https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-133.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2746\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-133.png 500w, https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-133-300x165.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Ob\u00f3z zag\u0142ady, do kt\u00f3rego wysy\u0142ano wszystkich ludzi, kt\u00f3rzy znale\u017ali si\u0119 na listach akcji &#8222;Wielka Szpera&#8221;, dzia\u0142a\u0142 w Che\u0142mnie, 70 kilometr\u00f3w od \u0141odzi. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce by\u0142 to pierwszy nazistowski ob\u00f3z zag\u0142ady na terytorium okupowanej Polski, kt\u00f3ry mia\u0142 na celu eksterminacj\u0119 \u017byd\u00f3w i Rom\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Rozkazy kierownictwo obozu w Che\u0142mnie otrzymywa\u0142o bezpo\u015brednio z G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa w Berlinie &#8211; o\u015brodka nielegalnej dzia\u0142alno\u015bci niemieckich nazist\u00f3w, sk\u0105d pochodzi\u0142y najstraszniejsze polecenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Ofiary wywiezione z \u0141odzi w ramach akcji &#8222;Wielka Szpera&#8221; trafia\u0142y tu towarowymi wagonami kolejowymi. Ludzi wyprowadzano na plac, na kt\u00f3rym informowano o przybyciu do obozu pracy, nast\u0119pnie zmuszano wszystkich do &#8222;sanitacji&#8221;, rozdzielano ofiary na du\u017ce grupy (po kilkadziesi\u0105t os\u00f3b) i wysy\u0142ano do zakamuflowanych zadaszonych ci\u0119\u017car\u00f3wek z otwartymi tylnymi drzwiami nadwozia &#8211; mobilnych kom\u00f3r gazowych (\u201eGas Van\u201d), kt\u00f3re zosta\u0142y wys\u0142ane do &#8222;obozu le\u015bnego&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Po drodze w tych ci\u0119\u017car\u00f3wkach ludzie gin\u0119li w dziesi\u0105tkach, setkach. Duszono ich spalinami, po czym zmar\u0142ych wywo\u017cono do lasu i chowano w masowych grobach. Cz\u0119sto torturowanych ludzi spalano. Same ci\u0119\u017car\u00f3wki ukrywa\u0142y si\u0119 przed ludzkimi oczami &#8211; maskowali je jako pojazdy do transportu mebli.<\/p>\n\n\n\n<p>\u017byd\u00f3w z \u0141odzi wymordowano w tym obozie zag\u0142ady nie tylko podczas akcji &#8222;Wielka Szpera&#8221;. Do kolejnych masakr dosz\u0142o po decyzji o likwidacji getta w \u0141odzi. Od 23 czerwca do 14 lipca 1944 roku zamordowano ponad 7000 \u017byd\u00f3w z \u0141odzi. Od po\u0142owy lipca Niemcy wysy\u0142ali pozosta\u0142ych do Auschwitz, gdzie wydajno\u015b\u0107 kom\u00f3r gazowych by\u0142a znacznie wy\u017csza.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Lata_powojenne_upamietnienie_zmarlych_i_wyroki_dla_zabojcow_lodzkich_Zydow\"><\/span>Lata powojenne: upami\u0119tnienie zmar\u0142ych i wyroki dla zab\u00f3jc\u00f3w \u0142\u00f3dzkich \u017byd\u00f3w<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"600\" src=\"https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-134.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2749\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-134.png 900w, https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-134-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-134-768x512.png 768w, https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/05\/image-134-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>W latach powojennych rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 d\u0142uga i skomplikowana praca &#8211; likwidacja skutk\u00f3w okupacji, liczenie i ustalanie ludzi, kt\u00f3rzy zgin\u0119li z r\u0105k nazist\u00f3w. W tym samym czasie zacz\u0119to ustala\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 przest\u0119pc\u00f3w zaanga\u017cowanych w masowe mordowanie \u017byd\u00f3w. W szczeg\u00f3lno\u015bci uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 70 cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u SS dzia\u0142aj\u0105cych w obozie zag\u0142ady w Che\u0142mnie, z czego 14 przest\u0119pc\u00f3w skazano, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 otrzyma\u0142a nieznaczne wyroki w zawieszeniu. Wiadomo, \u017ce zast\u0119pca komendanta obozu w Che\u0142mnie Walter Piller zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci w \u0141odzi w 1949 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Od 1964 roku na pami\u0105tk\u0119 ofiar zamordowanych \u017byd\u00f3w na miejscu obozu w Che\u0142mnie stoi pomnik ofiar faszyzmu, a od 1990 roku dzia\u0142a te\u017c ma\u0142e muzeum. Mo\u017cna tam zobaczy\u0107 kilka eksponat\u00f3w dotycz\u0105cych tragicznej historii tej miejscowo\u015bci, a tak\u017ce zapozna\u0107 si\u0119 z kopiami powojennych dokument\u00f3w s\u0105dowych. Odtworzono tu r\u00f3wnie\u017c kontury fundament\u00f3w dawnego krematorium, w kt\u00f3rym palono ludzi. Znale\u017ali je archeolodzy podczas wykopalisk.<\/p>\n\n\n\n<p>Archeolodzy odkryli r\u00f3wnie\u017c miejsca, w kt\u00f3rych Niemcy zakopywali rzeczy ofiar. Le\u017ca\u0142y tam zegarki, bi\u017cuteria, artyku\u0142y gospodarstwa domowego i tym podobne.<\/p>\n\n\n\n<p>Ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej o tragicznej stronie historii, mog\u0105 obejrze\u0107 film dokumentalny &#8222;Wielka Szpera&#8221;, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w 2015 roku. R\u00f3wnie\u017c w pami\u0119tne dni od czasu do czasu w \u0141odzi odbywaj\u0105 si\u0119 wystawy, spektakle i inne akcje kulturalne, maj\u0105ce na celu uczczenie ofiar, kt\u00f3re zgin\u0119\u0142y z r\u0105k nazistowskich okupant\u00f3w w czasie II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Najstraszniejszymi stronami historii \u0141odzi podczas II wojny \u015bwiatowej by\u0142y masowe mordowania i prze\u015bladowania \u017byd\u00f3w przez nazist\u00f3w, a tak\u017ce akcje przymusowego przesiedlenia os\u00f3b pozostaj\u0105cych na utrzymaniu z miejskich oboz\u00f3w koncentracyjnych. Tysi\u0105ce okaleczonych istnie\u0144 ludzkich i liczne zgony niewinnych ludzi &#8211; tak zapami\u0119ta\u0142 si\u0119 dla mieszka\u0144c\u00f3w miasta i wojew\u00f3dztwa okres okupacji niemieckiej &#8211; m\u00f3wi strona lodzyes.eu. Jedn\u0105 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":284,"featured_media":2214,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[500],"tags":[1136,723,729,1146,1138,1142,1141,724,1144,1139,1140,1143,1137,721,720,1147,1145],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-2739","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia-wojskowa","8":"tag-akcja-wielka-szpera","9":"tag-druga-wojna-swiatowa","10":"tag-dzieje-okupacji-lodzi","11":"tag-historia-akcji-wysiedlenczej","12":"tag-jedno-z-najtragiczniejszych-wydarzen-ii-wojny-swiatowej-w-lodzi","13":"tag-oboz-zaglady","14":"tag-oboz-zaglady-w-chelmnie","15":"tag-okupacyjne-wladze","16":"tag-przesladowania-zydow","17":"tag-przeslanki-przymusowej-deportacji","18":"tag-tragiczne-wydarzenia-wielkiej-szpery","19":"tag-upamietnienie-zmarlych-i-wyroki-dla-zabojcow-lodzkich-zydow","20":"tag-wielka-szpera","21":"tag-wojenne-strony","22":"tag-wojenne-strony-lodzi","23":"tag-wywozka-do-lodzi","24":"tag-zydow-w-lodzi","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","26":"motype-eternal","27":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2739","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/284"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2739"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2739\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2752,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2739\/revisions\/2752"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2214"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2739"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2739"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2739"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2739"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}