{"id":2761,"date":"2023-05-31T11:55:06","date_gmt":"2023-05-31T09:55:06","guid":{"rendered":"https:\/\/lodzyes.eu\/?p=2761"},"modified":"2023-05-31T11:55:16","modified_gmt":"2023-05-31T09:55:16","slug":"nikt-nie-mial-szans-przezyc-jak-w-lodzi-nazisci-stworzyli-oboz-dla-romow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/eternal\/nikt-nie-mial-szans-przezyc-jak-w-lodzi-nazisci-stworzyli-oboz-dla-romow","title":{"rendered":"Nikt nie mia\u0142 szans prze\u017cy\u0107: jak w \u0141odzi nazi\u015bci stworzyli ob\u00f3z dla Rom\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

W latach II wojny \u015bwiatowej, Rom\u00f3w, podobnie jak \u017byd\u00f3w nazi\u015bci mieli na celu fizycznie eksterminowa\u0107. W \u0141odzi na terenie getta \u0142\u00f3dzkiego (Litzmannstadt) niemieccy okupanci utworzyli ob\u00f3z dla Rom\u00f3w i Sinti. Jest to jedna z najbardziej tragicznych i jednocze\u015bnie ma\u0142o zbadanych stron wojennej historii miasta. Przez ob\u00f3z przesz\u0142o ponad 5 tys. os\u00f3b. Warunki \u017cycia tutaj by\u0142y znacznie gorsze ni\u017c w \u017cydowskim getcie: ciasnota, niehigieniczne warunki, zimno, pisze lodzyes.eu.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Ob\u00f3z cyga\u0144ski przetrwa\u0142 tylko trzy miesi\u0105ce i zosta\u0142 pospiesznie zlikwidowany po wybuchu tyfusu. Nikt nie prze\u017cy\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Ob\u00f3z cyga\u0144ski \u2014 getto w getcie<\/h2>\n\n\n\n

Powszechnie wiadomo, \u017ce w czasie okupacji \u0141odzi przez nazist\u00f3w na terenie miasta powsta\u0142o drugie co do wielko\u015bci w Polsce getto dla ludno\u015bci \u017cydowskiej. Getto \u0142\u00f3dzkie, czyli Litzmannstadt Ghetto (w czasie okupacji nazi\u015bci przemianowali \u0141\u00f3d\u017a na Litzmannstadt) powsta\u0142o w lutym 1941 roku. Istnia\u0142o do sierpnia 1944 roku. W ci\u0105gu lat istnienia getta przesz\u0142o przez niego ponad 200 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Niewiele os\u00f3b wie, ale na terenie getta \u0142\u00f3dzkiego istnia\u0142o jeszcze jedno ma\u0142e getto \u2014 ob\u00f3z dla przedstawicieli narodowo\u015bci romskiej. Za\u0142o\u017cony na pocz\u0105tku listopada 1941 ob\u00f3z dla Rom\u00f3w (Zigeunerlager), graniczy\u0142 z dzisiejszymi ulicami Wojska Polskiego, obrony Westerplatte, Sikawskiej i G\u0142owackiego.<\/p>\n\n\n\n

Ob\u00f3z zajmowa\u0142 niewielki obszar i zosta\u0142 odgrodzony podw\u00f3jnymi zasiekami z drutu kolczastego. Ponadto po obu stronach ogrodzenia wykopano fos\u0119 o g\u0142\u0119boko\u015bci prawie dw\u00f3ch metr\u00f3w. P\u00f3\u017aniej r\u00f3w ziemny zosta\u0142 zasypany.<\/p>\n\n\n\n

Okna wszystkich budynk\u00f3w na terenie tego getta by\u0142y zabite deskami. Do obozu mo\u017cna by\u0142o dosta\u0107 si\u0119 przez jedyne wej\u015bcie \u2014 bram\u0119 przy ul. Wojska Polskiego.<\/p>\n\n\n\n

Z powodu tak maksymalnej izolacji Rom\u00f3w, \u017bydzi-je\u0144cy \u0142\u00f3dzkiego getta, nawet nie wiedzieli, kogo nazi\u015bci trzymaj\u0105 za ogrodzeniem z drutu kolczastego.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsi Cyganie zostali przewiezieni do obozu 5 listopada 1941 roku w bydl\u0119cych wagonach. W sumie nazi\u015bci wpu\u015bcili do obozu ponad 5 tysi\u0119cy Rom\u00f3w z Burgenlandu (kiedy\u015b region mi\u0119dzy granic\u0105 Austrii i W\u0119gier), z czego 2689 os\u00f3b by\u0142o dzie\u0107mi.<\/p>\n\n\n\n

Zachowane dokumenty \u015bwiadcz\u0105, \u017ce przywieziono tu zamo\u017cnych przedstawicieli narodowo\u015bci romskiej. Znale\u017ali si\u0119 w strasznych warunkach, kt\u00f3re by\u0142y znacznie gorsze ni\u017c w \u017cydowskiej cz\u0119\u015bci getta. Nie by\u0142o \u0142a\u017ani ani latryn. Wi\u0119\u017aniom brakowa\u0142o jedzenia, wody, brakowa\u0142o naczy\u0144. Nie mogli te\u017c liczy\u0107 na jak\u0105\u015b pomoc medyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W warunkach ciasnych i niehigienicznych w obozie dla Rom\u00f3w wybuch\u0142a epidemia tyfusu. Choroba zaka\u017ana zabi\u0142a ponad 700 Cygan\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie dzieci. Ich cia\u0142a pochowano w zbiorowych mogi\u0142ach na cmentarzu \u017cydowskim.<\/p>\n\n\n\n

Pospieszna likwidacja getta z powodu tyfusu<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Z powodu rozprzestrzeniania si\u0119 niebezpiecznej choroby zaka\u017anej w\u015br\u00f3d je\u0144c\u00f3w obozu, nazi\u015bci postanowili zlikwidowa\u0107 miejsce przetrzymywania Rom\u00f3w. 5 stycznia 1942 roku niemieccy zbrodniarze wojenni zacz\u0119li transportowa\u0107 zar\u00f3wno zdrowych, jak i chorych Rom\u00f3w do obozu koncentracyjnego w Che\u0142mnie, lepiej znanego jako ob\u00f3z zag\u0142ady w Che\u0142mnie nad Nerem.<\/p>\n\n\n\n

\u017baden z nich nie mia\u0142 szcz\u0119\u015bcia prze\u017cy\u0107 \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 zatrzymanych zosta\u0142a zastrzelona, a cz\u0119\u015b\u0107 uduszona w ci\u0119\u017car\u00f3wkach z zamontowanymi w \u015brodku rurami wydechowymi.<\/p>\n\n\n\n

Miejsca, w kt\u00f3rych mieszkali Romowie, zosta\u0142y dok\u0142adnie zdezynfekowane. Nast\u0119pnie przez pewien czas przetrzymywano tu rodziny \u017cydowskie, zanim powt\u00f3rzy\u0142y losy Rom\u00f3w w Che\u0142mnie czy O\u015bwi\u0119cimiu.<\/p>\n\n\n\n

Uczczenie tragicznego losu Rom\u00f3w<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Przez d\u0142ugi czas ta tragiczna strona z wojennej historii \u0141odzi pozostawa\u0142a s\u0142abo zbadana z powodu braku \u017ar\u00f3de\u0142 dokumentalnych.<\/p>\n\n\n\n

Kilka budynk\u00f3w nale\u017c\u0105cych do obozu cyga\u0144skiego zachowa\u0142o si\u0119 do XXI wieku. W szczeg\u00f3lno\u015bci stara ku\u017ania, znana jako cyga\u0144ska ku\u017ania. W 2004 roku ods\u0142oni\u0119to pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0119 z napisem po polsku oraz w j\u0119zykach romskim i angielskim.<\/p>\n\n\n\n

W 2011 roku Sejm ustanowi\u0142 2 sierpnia Dniem Pami\u0119ci o Zag\u0142adzie Rom\u00f3w i Sinti w Polsce. W tym dniu pami\u0119\u0107 ofiar nazistowskiego ludob\u00f3jstwa Rom\u00f3w jest r\u00f3wnie\u017c czczona na skal\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz tego dnia w \u0141odzi obchody tragicznego losu Rom\u00f3w odbywa\u0142y si\u0119 corocznie 12 stycznia \u2014 dzie\u0144 ten jest uwa\u017cany za dat\u0119 likwidacji obozu Rom\u00f3w w \u0142\u00f3dzkim getcie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W latach II wojny \u015bwiatowej, Rom\u00f3w, podobnie jak \u017byd\u00f3w nazi\u015bci mieli na celu fizycznie eksterminowa\u0107. W \u0141odzi na terenie getta \u0142\u00f3dzkiego (Litzmannstadt) niemieccy okupanci utworzyli ob\u00f3z dla Rom\u00f3w i Sinti. Jest to jedna z najbardziej tragicznych i jednocze\u015bnie ma\u0142o zbadanych stron wojennej historii miasta. Przez ob\u00f3z przesz\u0142o ponad 5 tys. os\u00f3b. Warunki \u017cycia tutaj by\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":284,"featured_media":2417,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[500],"tags":[723,729,1158,1161,1160,1159,724,1162,1163,721,720],"motype":[494],"moformat":[89],"moimportance":[104],"class_list":{"0":"post-2761","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-historia-wojskowa","8":"tag-druga-wojna-swiatowa","9":"tag-dzieje-okupacji-lodzi","10":"tag-jak-w-lodzi-nazisci-stworzyli-oboz-dla-romow","11":"tag-oboz-cyganski","12":"tag-oboz-cyganski-getto-w-getcie","13":"tag-oboz-dla-romow","14":"tag-okupacyjne-wladze","15":"tag-pospieszna-likwidacja-getta-z-powodu-tyfusu","16":"tag-uczczenie-tragicznego-losu-romow","17":"tag-wojenne-strony","18":"tag-wojenne-strony-lodzi","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna","21":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2761","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/284"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2761"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2761\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2768,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2761\/revisions\/2768"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2761"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2761"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2761"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}