{"id":3309,"date":"2023-06-30T14:34:30","date_gmt":"2023-06-30T12:34:30","guid":{"rendered":"https:\/\/lodzyes.eu\/?p=3309"},"modified":"2023-06-30T14:34:40","modified_gmt":"2023-06-30T12:34:40","slug":"ostatni-burmistrz-i-pierwszy-prezydent-lodzi-zyciorys-i-dzialalnosc-karola-tangermanna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/eternal\/ostatni-burmistrz-i-pierwszy-prezydent-lodzi-zyciorys-i-dzialalnosc-karola-tangermanna","title":{"rendered":"Ostatni burmistrz i pierwszy prezydent \u0141odzi \u2014 \u017cyciorys i dzia\u0142alno\u015b\u0107 Karola Tangermanna"},"content":{"rendered":"\n<p>Karol Tangermann zosta\u0142 pierwszym prezydentem \u0141odzi po uzyskaniu przez miasto statusu gubernialnego. Wcze\u015bniej przez 12 lat by\u0142 burmistrzem \u0141odzi z przerw\u0105 podczas Powstania Listopadowego. Jego zarz\u0105dzanie miastem mia\u0142y miejsce w okresie, gdy po\u0142o\u017cono kamie\u0144 w\u0119gielny pod industrializacj\u0119 i urbanizacj\u0119 \u0141odzi. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce to za Tangermanna \u0141\u00f3d\u017a przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 ze wsi w prawdziwe miasto.<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwszy prezydent \u0141odzi by\u0142 niezwykle oddany swojej sprawie \u2014 nie tylko kierowa\u0142, ale bezpo\u015brednio uczestniczy\u0142 w pracach nad zagospodarowaniem miasta. Wi\u0119cej o jego dzia\u0142alno\u015bci dowiesz si\u0119 na stronie<a href=\"https:\/\/lodzyes.eu\/uk\/\"> lodzyes.eu.<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wczesne lata<\/h2>\n\n\n\n<p>Przysz\u0142y prezydent \u0141odzi z czas\u00f3w Kr\u00f3lestwa Polskiego Karol Tangermann urodzi\u0142 si\u0119 14 maja 1799 roku w wiosce Budzis\u0142aw, niedaleko miasta Konin. By\u0142 synem osadnik\u00f3w niemieckich. Ucz\u0119szcza\u0142 do sze\u015bcioklasowej szko\u0142y publicznej w Kaliszu. Zna\u0142 dobrze zar\u00f3wno j\u0119zyk polski, jak i niemiecki.<\/p>\n\n\n\n<p>Swoj\u0105 karier\u0119 Tangermann zaczyna\u0142 w mie\u015bcie Przedecz, pracuj\u0105c u tamtejszego burmistrza. W 1826 roku przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do \u0141odzi, w\u00f3wczas ma\u0142ego miasta Kr\u00f3lestwa Polskiego, kt\u00f3re z kolei by\u0142o kontrolowane przez imperium rosyjskie. Najpierw pracowa\u0142 jako \u0142awnik, a nast\u0119pnie otrzyma\u0142 stanowisko zast\u0119pcy burmistrza.<\/p>\n\n\n\n<p>Karol Tangermann by\u0142 \u017conaty z Polk\u0105 \u2014 katoliczk\u0105 szlachetnego pochodzenia. Razem para wychowywa\u0142a pi\u0119\u0107 c\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Burmistrz \u0141odzi<\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"665\" src=\"https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/06\/image-39.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3310\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/06\/image-39.png 1024w, https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/06\/image-39-300x195.png 300w, https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/06\/image-39-768x499.png 768w, https:\/\/cdn.lodzyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/35\/2023\/06\/image-39-696x452.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>26 stycznia 1829 roku przez Komisj\u0119 Rz\u0105dow\u0105 Spraw Wewn\u0119trznych i Policji Tangermann zosta\u0142 powo\u0142any na burmistrza miasta. W tym czasie polityk by\u0142 ju\u017c dobrze zorientowany w zarz\u0105dzaniu miastem, poniewa\u017c wed\u0142ug historyk\u00f3w formalnie funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0142 wcze\u015bniej, poniewa\u017c Antoni Czarkowski zosta\u0142 odwo\u0142any ze stanowiska za zaniedbania.<\/p>\n\n\n\n<p>Karol Tangermann by\u0142 dobrze zaznajomiony z Rajmundem Rembieli\u0144skim, kt\u00f3ry obejmowa\u0142 urz\u0105d prezesa Komisji Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego Kr\u00f3lestwa Polskiego, nazywanym &#8222;ojcem \u0141odzi przemys\u0142owej&#8221;. To z jego inicjatywy miasto zosta\u0142o przekszta\u0142cone w centrum przemys\u0142u sukienniczego.<\/p>\n\n\n\n<p>Tangermann odegra\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w przybyciu do \u0141odzi osadnik\u00f3w, kt\u00f3rzy pracowaliby nad rozwojem przemys\u0142u w mie\u015bcie. Aby u\u0142atwi\u0107 im osiedlenie si\u0119 w mie\u015bcie, polityk uzyska\u0142 po\u017cyczk\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 tych \u015brodk\u00f3w zosta\u0142a przeznaczona na zakup lnu.<\/p>\n\n\n\n<p>Dobre warunki dla osadnik\u00f3w powsta\u0142ych w \u0141odzi przyczyni\u0142y si\u0119 do wzrostu liczby ludno\u015bci w mie\u015bcie. Gdy Tangermann obj\u0105\u0142 stanowisko burmistrza miasta, w \u0141odzi mieszka\u0142o oko\u0142o 4 tys. os\u00f3b. A pod koniec jego panowania na pocz\u0105tku lat 40. XIX wieku w mie\u015bcie mieszka\u0142o ponad 14 tysi\u0119cy os\u00f3b. W ten spos\u00f3b \u0141\u00f3d\u017a sta\u0142a si\u0119 drugim co do wielko\u015bci miastem w Kr\u00f3lestwie Polskim.<\/p>\n\n\n\n<p>W okresie powstania listopadowego w latach 1830-1831 rz\u0105d powsta\u0144czy zwolni\u0142 Tangermanna ze stanowiska burmistrza, podejrzewaj\u0105c go o sprzyjanie Rosjanom. Jednak wed\u0142ug historyk\u00f3w zarzuty te by\u0142y bezpodstawne. Poniewa\u017c polityk, kt\u00f3ry w tym czasie przewodniczy\u0142 Komitetu Obywatelskiego, wezwa\u0142 do wspierania finansowego powsta\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Od listopada 1830 do wrze\u015bnia 1831 roku stanowisko burmistrza obejmowa\u0142 Teodor Duczy\u0144ski. W 1831 roku Tangermann ponownie zosta\u0142 burmistrzem \u0141odzi. Od tego czasu by\u0142 na tym stanowisku do maja 1841 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>W tym czasie wiele zrobiono dla poprawy gospodarki w \u0141odzi. W szczeg\u00f3lno\u015bci wybrukowano szereg dr\u00f3g, a na g\u0142\u00f3wnej ulicy miasta \u2013 Piotrkowskiej ustawiono ponad dwa dziesi\u0105tki filar\u00f3w z latarniami olejnymi. Na ulicach \u0141odzi pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zaprz\u0119gi konne, jako publiczny \u015brodek transportu.<\/p>\n\n\n\n<p>Jako burmistrz Tangermann zainicjowa\u0142 zbi\u00f3rk\u0119 pieni\u0119dzy na budow\u0119 szpitala miejskiego, jednak nie do\u017cy\u0142 zako\u0144czenia jego budowy. Ponadto za jego kadencji za\u0142o\u017cono pierwsze szko\u0142y podstawowe. Urz\u0119dnik przyczyni\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do rozwoju przemys\u0142u w mie\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n<p>Za kadencji Tangermanna powsta\u0142 murowany ratusz na Nowym Rynku (dzisiejszy plac Wolno\u015bci) oraz lutera\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy. W czasie panowania Tangermanna granice miasta znacznie si\u0119 rozszerzy\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Pierwszy na stanowisku prezydenta \u0141odzi<\/h2>\n\n\n\n<p>Karol Tangermann by\u0142 ostatnim burmistrzem i pierwszym prezydentem \u0141odzi. Ostatnie ze wspomnianych stanowisk obj\u0105\u0142 w maju 1841, po uzyskaniu przez \u0141\u00f3d\u017a statusu miasta wojew\u00f3dzkiego. W okresie jego prezydentury powsta\u0142 park \u0179r\u00f3dliska. Ponadto w 1843 roku budynku magistratu pojawi\u0142 si\u0119 pierwszy publiczny zegar. Wed\u0142ug badaczy, na d\u0142ugo by\u0142 to jedyny publiczny zegar w \u0141odzi.<\/p>\n\n\n\n<p>To oczywi\u015bcie nie jest ca\u0142a lista spraw, kt\u00f3re Tangermann zrobi\u0142 dla dobra miasta. Polityk zarz\u0105dza\u0142 \u0141odzi\u0105 z niemieck\u0105 gospodarno\u015bci\u0105 i by\u0142 niezwykle oddany swojej sprawie, nie stroni\u0142 si\u0119 \u017cadnej pracy, kt\u00f3ra wydawa\u0142aby si\u0119 nie przysta\u0107 na urz\u0119dnika. Na przyk\u0142ad Tangermann osobi\u015bcie pomaga\u0142 mierzy\u0107 ziemi\u0119, przeprowadza\u0142 podzia\u0142 plac\u00f3w budowy i tym podobne.<\/p>\n\n\n\n<p>Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce podczas pracy Tangermann przezi\u0119bi\u0142 si\u0119 i do choroby doda\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przem\u0119czenie. 12 sierpnia 1844 roku Karol Tangermann, podczas kt\u00f3rego \u0141\u00f3d\u017a sta\u0142a si\u0119 prawdziwym miastem, zmar\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Karol Tangermann zosta\u0142 pierwszym prezydentem \u0141odzi po uzyskaniu przez miasto statusu gubernialnego. Wcze\u015bniej przez 12 lat by\u0142 burmistrzem \u0141odzi z przerw\u0105 podczas Powstania Listopadowego. Jego zarz\u0105dzanie miastem mia\u0142y miejsce w okresie, gdy po\u0142o\u017cono kamie\u0144 w\u0119gielny pod industrializacj\u0119 i urbanizacj\u0119 \u0141odzi. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce to za Tangermanna \u0141\u00f3d\u017a przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 ze wsi w prawdziwe miasto. Pierwszy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":284,"featured_media":2993,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[501],"tags":[1583,1580,1205,1582,1578,1584,1579,1076,1202,734,1581],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[89],"class_list":{"0":"post-3309","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-o-burmistrzu","8":"tag-burmistrz-lodzi","9":"tag-dzialalnosc-karola-tangermanna","10":"tag-historia-politykow","11":"tag-karol-tangermann-3","12":"tag-ostatni-burmistrz-i-pierwszy-prezydent-lodzi","13":"tag-pierwszy-na-stanowisku-prezydenta-lodzi","14":"tag-pierwszy-prezydent-lodzi","15":"tag-prezydent-lodzi","16":"tag-znani-politycy","17":"tag-zycie-polityczne-lodzi","18":"tag-zyciorys-i-dzialalnosc-karola-tangermanna","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","20":"motype-eternal","21":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/284"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3309"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3313,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3309\/revisions\/3313"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3309"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3309"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3309"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodzyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}