W dzisiejszym świecie bardzo trudna jest do wyobrażenia sytuacja, w której kobiety są praktycznie pozbawione praw do jakichkolwiek rzeczy, do których jesteśmy przyzwyczajeni. Jeszcze trudniej wyobrazić sobie, że jeszcze nie tak dawno kobiety nie mogły uczestniczyć w życiu politycznym państwa, wpływać na wybór władz, a tym samym nie mogły być pełnoprawnymi obywatelkami swojego kraju – podaje strona lodzyes.eu.
Pojawienie się idei feministycznych i rozpoczęcie walki o równe prawa dla obu płci oznaczało początek nowej epoki w cywilizowanym świecie.
O tym, jak kobiety w Łodzi uzyskały prawo do głosowania, jak to się odbywało i o innych ciekawostkach z historii praw wyborczych kobiet można przeczytać w poniższym artykule.
Początek ruchu emancypacyjnego w Polsce, czyli jak to się wszystko zaczęło
Emancypacja w Polsce, i też w Łodzi, zaczęła się rozwijać dość wcześnie, bo już w połowie dziewiętnastego wieku. Były to jednak raczej słabe próby dochodzenia przez Polki swoich praw, a o prawdziwych działaniach nie było jeszcze mowy. Ruch emancypacyjny nabrał rozpędu dopiero na początku następnego stulecia, kiedy to kobiety w różnych częściach świata zaczęły domagać się od świata równouprawnienia.
Jednak łodzianki i wszystkie inne Polki miały szczególną, dość specyficzną sytuację. Na sytuację z prawami kobiet w Polsce wpływał fakt, że przez wiele lat kraj znajdował się w trudnej sytuacji geopolitycznej. W rzeczywistości aktywiści polscy byli podzieleni na różne części, z których każda podlegała innemu ustawodawstwu, miała inną (czasem większą, czasem mniejszą) swobodę polityczną itp.
Podział kraju i złożoność sytuacji geopolitycznej wpływały nie tylko na warunki działalności aktywistów i aktywistek. Takie warunki dyktowały różne podejścia i strategie walki, metody dochodzenia swoich praw, a także różny poziom bezpieczeństwa w tym procesie.
Trudności walki łódzkich kobiet, czyli dlaczego wszystko mogło skończyć się porażką
Na drodze do uzyskania równych praw w wyborach i udziału w życiu politycznym kraju łódzkie kobiety napotkały wiele trudności. Zwolennicy starego, znajomego wszystkim układu, i w większości mężczyźni (niech czytelnik nie odbierze tego stwierdzenia jako przejawu seksizmu – takie były ówczesne realia), nie byli zadowoleni, że kobiety postanowiły dochodzić swoich racji. Zaczęli obwiniać i tłumić wszelkie przejawy emancypacji w Łodzi i innych dużych miastach.
Najważniejszym chyba zarzutem wobec ruchu kobiecego, który słyszano wszędzie, było to, że jest to „nie na czasie”. Aktywistki i aktywiści byli przekonywane, że ich walka jest teraz nieaktualna, ponieważ główna walka toczy się o odrodzenie państwa i obronę niepodległości. A ówczesnym kobietom niezwykle trudno było wytłumaczyć, dlaczego równe prawa i sprawiedliwość były jednym z kluczy do uzyskania państwowości i stworzenia postępowej, silnej i kwitnącej Polski, o której wszyscy marzyli.
Takie społeczne ” zarzuty” nie mogły jednak powstrzymać największych aktywistek przed dążeniem do równouprawnienia. Polskie feministki, niezależnie od tego, do której części podzielonego kraju należały, nie tylko nie zapominały o walce o niepodległość, ale były aktywnymi uczestniczkami ruchu na jej rzecz. Widać to było szczególnie w trudnych dla kraju czasach – podczas rozbiorów, krwawej I wojny światowej i pierwszych lat niepodległego państwa.
Znane kobiety z Łodzi, które aktywnie broniły równych praw
Kobiet, które walczyły o równe prawa w Łodzi i województwie było wiele. Przypomnijmy kilka nazwisk z historii.
Zofia Praussowa
Zofia Praussowa, mieszkanka wsi Budzów w obecnym województwie łódzkim, była osobą polityczną i publiczną, uczestniczką walk o niepodległość Polski, zwolenniczką Józefa Piłsudskiego, aktywnie walczyła o równouprawnienie kobiet.
Swoje działania koncentrowała na regulacji pracy, była członkiem sejmowej Komisji Pracy i Ochrony Socjalnej, uczestniczyła w tworzeniu przepisów prawa pracy, gdzie szczególną uwagę zwracała na kwestie pracy kobiet i młodzieży.
Zofia Praussowa zorganizowała Centralny Wydział Kobiecy w Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) i kierowała nim przez kilka lat. Prowadziła też aktywną działalność oświatową – była redaktorką pisma „Głos Kobiet” (drukowanego organu PPS skierowanego do kobiet pracujących i mającego na celu ożywienie ich aktywności społecznej i politycznej).
„Głos Kobiet” aktywnie zachęcał do udziału w wyborach, w szczególności do głosowania na socjalistów w Radzie Miasta.
Romana Pachucka
Romana Pachucka była kolejną kobietą, która broniła równych praw i pochodziła z województwa łódzkiego (urodziła się we wsi Koluszki). Romana Pachucka była znaną w Polsce postacią i działaczką ruchu kobiecego. Uważa się, że przyczyniła się do przyznania kobietom prawa wyborczego w 1918 roku.
Romana Pachucka otrzymała doskonałe wykształcenie – studiowała na Uniwersytecie Lwowskim, uczestniczyła w wykładach na Sorbonie, ukończyła Uniwersytet Warszawski i uzyskała doktorat na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zdobyte doświadczenie i wiedza pomogły ukształtować jej światopogląd i stosunek do porządków świata, a także m.in. do prawodawstwa na rodzimej ziemi.
Brała udział w strajku szkolnym w 1905 roku, a następnie została pracownikiem i członkiem zarządu Towarzystwa Równouprawnienia Kobiet Polskich. Aktywnie rozpowszechniała informacje o liście uczelni, na których mogły studiować kobiety, aby promować edukację wśród kobiet.
Romana Pachucka aktywnie promowała edukację wśród kobiet. Znaczenie wiedzy pokazywała poprzez własne doświadczenia, dodatkowo też była nauczycielką i dyrektorką gimnazjum żeńskiego w Łodzi.
Teodora Mieczkowska
Nazwisko Teodory Mieczkowskiej również warto przywołać, gdy mowa jest o początkach ruchu emancypacyjnego w Łodzi i na terenie województwa. Pochodząca z Łowicza kobieta przeszła do historii polskiego feminizmu jako aktywna bojowniczka o prawa kobiet.
Była członkinią Koła Pracy Kobiet, członkinią sekcji nauczycielskiej Koła Kobiet w Koronie i na Litwie, tajnej kobiecej organizacji polityczno-oświatowej działającej w latach 1886-1906.
Teodora Mieczkowska skupiła swoją działalność głównie na szerzeniu idei edukacyjnych wśród kobiet. Od najmłodszych lat dążyła do podniesienia statusu i roli kobiet w społeczeństwie polskim, a swoje poglądy i przekonania wyrażała w pracach publicystycznych i popularnonaukowych, które później były publikowane. Wiele swoich pomysłów publikowała również w czasopismach.
Długo oczekiwane prawo do głosowania: jak to się odbyło?
Walka kobiet z różnych części kraju o swoje prawa w końcu się opłaciła. W listopadzie 1918 roku organizatorki warszawskiego Kongresu Kobiet udały się do Józefa Piłsudskiego z delegacją Centralnego Komitetu Równości Politycznej Kobiet Polskich.
Jednocześnie przekazano wojewodzie deklarację, która odnosiła się do politycznego równouprawnienia kobiet. Wreszcie 28 listopada 1918 roku Józef Piłsudski podpisał dekret. Dekret ten przyznawał prawo wyborcze każdemu obywatelowi kraju, bez względu na płeć.
Na tym walka o równouprawnienie się nie skończyła. Mimo dekretu Piłsudskiego władze miały wątpliwości, czy kobiety będą w stanie efektywnie pracować i pełnić funkcje publiczne na takich samych zasadach jak mężczyźni. Kobiety w różnych częściach kraju stawały przed jeszcze wieloma wyzwaniami, aby udowodnić swoje prawa i równość.