W jednym z wywiadów polski historyk Paweł Skibiński powiedział, że Leopold Skulski jest postacią niesłusznie zapomnianą. Był przecież kluczową postacią w powojennym Sejmie Ustawodawczym, stał kiedyś na czele polskiego rządu i był ministrem spraw wewnętrznych. Jest jeszcze jeden jasny epizod w politycznej karierze Skulskiego – był burmistrzem miasta Łodzi. Przybył do naszego miasta jako aptekarz. To właśnie ten zawód zainteresował Leopolda Skulskiego, gdy był uczniem V klasy.
Przeczytaj historię związanego z Łodzią inżyniera chemika, farmaceuty i polityka w artykule na lodzyes.eu.
Wczesne lata i przeprowadzka do Łodzi
Leopold Skulski urodził się 15 listopada 1877 r. w Zamościu w rodzinie urzędniczej. Jego rodzina straciła majątek podczas powstania styczniowego 1863-1864. Uczył się w gimnazjum w rodzinnym Zamościu, jednak w piątej klasie opuścił gimnazjum i rozpoczął studia farmaceutyczne w aptece.
W 1894 r. zdał egzamin z języka rosyjskiego, niemieckiego i łaciny, opanował arytmetykę i pisanie. W tym samym roku otrzymał tytuł czeladnika (pomocnika) aptekarskiego. Następnie prowadził praktykę aptekarską w Lublinie i Krasnymstawie.
Leopold Skulski nie ukończył jednak studiów farmaceutycznych. W wieku 22 lat przeniósł się do Warszawy gdzie został studentem Wydziału Farmaceutycznego Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego.
W latach 1902-1906 mieszkał w Niemczech. Tutaj Skulski studiował chemię na jednej z najstarszych uczelni technicznych w Niemczech, Instytucie Technologicznym w Karlsruhe. Po ukończeniu studiów wrócił do Warszawy, ale nie na długo. Wkrótce przyjechał do Łodzi. Początkowo Skulski pracował jako chemik w jednej z łódzkich fabryk, a następnie podjął pracę w aptece. Po ślubie z Amelią Włodawską był właścicielem dwóch aptek. Stało się to możliwe dzięki posagowi żony. Apteki Skulskiego nie tylko sprzedawały leki, ale również je produkowały, gdyż miał do tego odpowiednie wykształcenie.
W naszym mieście Leopold Skulski był również członkiem Łódzkiego Towarzystwa Aptekarskiego. W tym samym czasie zaczął również angażować się w działalność społeczną i polityczną. Był jednym z założycieli i działaczy Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Władze carskie zakazały działalności tej organizacji, ale dzięki Skulskiemu kontynuowała ona działalność pod zmienioną nazwą Towarzystwo Zwolenników Rozwoju Fizycznego.
Nadburmistrz Łodzi
Po wybuchu I wojny światowej Leopold Skulski aktywnie zaangażował się w politykę. Był jednym ze współzałożycieli tajnego Zjednoczenia Narodowego, ugrupowania zbliżonego do endecji. Założone przez Skulskiego Zjednoczenie Narodowe szybko zyskało popularność w Łodzi.
W czasie wojny Skulski, który był znanym w mieście farmaceutą, został wybrany na przewodniczącego sekcji farmaceutycznej Głównego Komitetu Obywatelskiego. Udało mu się również nakłonić władze niemieckie do założenia Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego. Wynikało to z faktu, że Niemcy wcześniej zakazali działalności Towarzystwa Zwolenników Rozwoju Fizycznego.
Po ogłoszeniu wyborów przez niemieckie władze okupacyjne Skulski został drugim nadburmistrzem Łodzi (nadburmistrzem był wówczas Niemiec Heinrich Shoppen).
Leopold Skulski zajmował się głównie kwestiami społecznymi, w szczególności walczył o wyższe pensje dla nauczycieli, robotników i urzędników. Na jego wniosek Rada Miejska zwiększyła dotacje na bezpłatne i ulgowe obiady dla dzieci.
We wrześniu 1917 r. polityk został pierwszym burmistrzem Łodzi. Według historyków okres, w którym Skulski zarządzał miastem, był dość trudny: koniec I wojny światowej, niepokój polityczny związany z odzyskaniem przez Polskę niepodległości. Na to wszystko nałożył się szereg dotkliwych problemów społeczno-gospodarczych Łodzi, takich jak spadek produkcji przemysłowej, bezrobocie, kryzys zaopatrzenia w żywność itp.
Jako burmistrz miasta wystąpił z szeregiem inicjatyw patriotycznych, m.in. wezwał łodzian do uczczenia 100. rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki. Uroczystości te odbyły się 15 października 1917 roku. Jednocześnie Rada Miejska przemianowała ulicę Spacerową na Aleję Tadeusza Kościuszki.
W tym samym miesiącu na polecenie Skulskiego usunięto niemiecki napis z oficjalnej pieczęci miasta Łodzi.
Polityk był jednym z tych, którzy negocjowali kapitulację niemieckiego garnizonu stacjonującego w Łodzi w nocy z 11 na 12 listopada 1918 roku. Skulski uważał, że Polacy w Łodzi powinni stopniowo przejmować władzę od Niemców. Jednocześnie wzywał łodzian do zachowania spokoju i zaprzestania rozbrajania niemieckich żołnierzy.
Jako burmistrz Skulski usilnie walczył o utworzenie i funkcjonowanie polskich organów wojskowych i porządkowych w mieście. 10 listopada 1918 r. burmistrz polecił generałowi Stanisławowi Suryn-Masalskiemu zorganizowanie pracy polskiej policji miejskiej. Ponadto wraz z płk. Albinem Jasińskim uczestniczył w formowaniu pierwszego pułku piechoty w Łodzi.
Członek parlamentu, premier i minister spraw wewnętrznych
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Skulski uzyskał mandat poselski do Sejmu Ustawodawczego z ramienia Związku Narodowego. W związku z tym 22 lutego 1919 r. Leopold Skulski zrezygnował z funkcji burmistrza Łodzi. Jego następcą na tym stanowisku został Aleksy Rżewski.
W Sejmie polityk przewodził grupie 70 posłów, którzy opuścili endecję. Skulski krytykował lidera tej siły politycznej, Romana Dmowskiego, za jego działalność na konferencji pokojowej w Paryżu.
Wraz z byłymi członkami endecji polityk utworzył Narodowe Zjednoczenie Ludowe, umiarkowaną, konserwatywną, centroprawicową partię.
Po dymisji Ignacego Paderewskiego ze stanowiska premiera 11 grudnia 1919 r., Leopoldowi Skulskiemu powierzono zadanie kierowania i utworzenia nowego rządu.
Historyk Rafał Gabelski wyjaśnił, że ówczesny naczelnik odrodzonego państwa polskiego, Józef Piłsudski, chciał, aby na czele rządu stanął polityk centroprawicowej opozycji. Kandydatura Skulskiego idealnie nadawała się do mediacji między głową państwa a prawym skrzydłem Sejmu.
Rząd Skulskiego zajmował się przede wszystkim bezrobociem i zaopatrzeniem w żywność. To za jego rządów wprowadzono wspólną walutę i system podatkowy. Ponadto za jego rządów Sejm uchwalił ustawę o 8-godzinnym dniu pracy i 46-godzinnym tygodniu pracy, a także o powszechnym ubezpieczeniu.
Rząd Leopolda Skulskiego stanął jednak przed wieloma wyzwaniami. W szczególności premier i ministrowie musieli radzić sobie ze strajkami robotników w kluczowych sektorach gospodarki: elektrowniach, kopalniach i przedsiębiorstwach użyteczności publicznej.
Podczas premierostwa byłego prezydenta Łodzi trwała wojna polsko-bolszewicka. Dlatego jednym z zadań Skulskiego było zaopatrzenie wojska w czasie wojny.
W lipcu 1920 r. Leopold Skulski został mianowany ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Wincentego Witosa.
Po zakończeniu kariery politycznej w 1923 r. polityk współtworzył Polskie Radio. Do 1936 r. był prezesem rady nadzorczej radia.
Nieznane okoliczności śmierci
Po ataku hitlerowskich Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 r. Leopold Skulski ewakuował się z Warszawy. Polityk przeniósł się do Pińska, ale wkrótce znalazł się w sowieckiej strefie okupacyjnej. Były premier państwa polskiego stał się obiektem zainteresowania NKWD i został aresztowany pod koniec 1939 roku.
Dokładna data i miejsce śmierci Skulskiego nie są znane. Według niektórych źródeł został rozstrzelany w 1940 r. w Mińsku lub Kuropatach. Według innych źródeł, a dokładniej według zeznań niektórych krewnych polityka, Skulski mógł żyć w 1947 r. lub nawet w 1958 r. i pracować w jednym z laboratoriów chemicznych w Uchcie w obwodzie archangielskim.
Jednak większość badaczy nadal jest skłonna wierzyć, że Leopold Skulski zginął w 1940 roku z rąk sowieckich katów.